Que é a Economía de Solidariedade?

Unha presentación do autor.

Charlas e entrevistas sobre Economía de Solidariedade, troco e moedas alternativas e moito máis.

A economía solidaria ou economía de solidariedade é unha procura teórica e práctica de formas alternativas de facer economía, baseadas na solidariedade e o traballo.

O principio ou fundamento da economía de solidariedade é que a introdución de niveis crecentes e cualitativamente superiores de solidariedade nas actividades, organizacións e institucións económicas, tanto a nivel das empresas como nos mercados e nas políticas públicas, incrementa a eficiencia micro e macroeconómica, xunto con xerar un conxunto de beneficios sociais e culturais que favorecen a toda a sociedade.

1.  A economía solidaria é unha resposta real e actual aos máis graves problemas sociais da nosa época:

–          A pobreza, a exclusión e a marxinación que afectan a multitudes de seres humanos, sectores sociais e pobos enteiros en diversas rexións do mundo.

–           A desocupación e a cesantía de porcentaxes elevadas e crecentes da forza de traballo.

–          Os límites e insuficiencias da moi estendida economía informal ou popular, que pode potenciarse e atopar na economía solidaria canles apropiadas para unha mellor inserción nos mercados. A economía solidaria ten demostrado en moitos casos ser unha alternativa capaz de conducir organizadamente a moitos traballadores informais, a operar con maior eficiencia, permitindo a reinserción social e o progreso de vastos sectores que despregan de modo independente iniciativas que lles xeran ingresos e elevan o seu precario nivel e calidade de vida.

–          As enormes e crecentes inxustizas e desigualdades sociais que xera o sistema económico predominante, que se traducen en procesos de desintegración da convivencia social, conflitos que se prolongan sen solución apropiada, ingobernabilidade e desafeción cidadá, acentuada delincuencia e corrupción, etc. Sendo a economía de solidariedade unha forma xusta e humana de organización económica, o seu desenvolvemento pode contribuír eficazmente na superación desta serie de graves problemas que impactan negativamente ás nosas sociedades.

–          A situación demedrada na que en moitos países se atopa a muller no ámbito do traballo e da economía, dificultada de acceder e de participar de maneira protagónica nas actividades e organizacións económicas, sociais e culturais. A economía solidaria demostrou ser unha das formas en que a muller e a familia atopan novas e amplas posibilidades de participación, desenvolvemento e potenciamento das súas procuras baseadas na identidade de xénero.

–         A crise das formas cooperativas, mutualistas e autoxestionarias tradicionais, desde a cal se percibe a economía de solidariedade como un camiño apropiado de renovación e refundación das procuras de formas económicas asociativas e participativas que poñan ao home e a comunidade por sobre as cousas e ao traballo por sobre o capital.

–          A deterioración do medio ambiente e dos equilibrios ecolóxicos, derivados en gran parte de modos individualistas de producir, distribuír, consumir e acumular riqueza. A economía solidaria orienta cara a novas formas de produción e consumo, social e ambientalmente responsables.

2.   A economía solidaria é un gran proxecto de desenvolvemento, transformación e perfeccionamento da economía:

– Cando con serias e profundas razóns moitos hoxe en día cuestionan a conveniencia e mesmo a posibilidade de continuación do crecemento económico, nas formas actualmente vixentes, a economía de solidariedade postula un novo tipo de desenvolvemento, alternativo, integral, a escala humana, sustentable, con énfase no local. Outro desenvolvemento supón outra economía, e esoutra economía para un novo tipo de desenvolvemento pode ser a economía solidaria, ou ao menor, constituír un compoñente que efectúa unha contribución importante nesa dirección.

– Cando o “sistema” capitalista parece implantarse como o modo único de organización económica eficiente, no entanto os seus enormes custos sociais e ambientais; cando os proxectos socialistas baseados no Estado e a planificación fracasaron no seu intento de establecer unha economía xusta e humana; cando os motivos que historicamente fundaron os grandes movementos de cambio social con sentido de xustiza e equidade seguen vixentes, non atopando con todo propostas novas e alternativas que os canalicen; cando as enerxías sociais e espirituais orientadas á transformación social e que buscan formas eticamente superiores de organización económica, centradas nos valores da xustiza, a equidade, a liberdade, a fraternidade e a comunidade, ase atopan desorientadas fronte a unha realidade adversa que parece tan imposible de cambiar; cando rende a desesperanza e se difunde a convicción de que “máis do mesmo” non conducirá á humanidade cara a novos horizontes; neste difícil contexto histórico, que non son poucos os que conciben como unha verdadeira crise de civilización, a economía de solidariedade aparece como o único modo novo de pensar e de proxectar procesos transformadores eficaces e profundos, en condicións de concitar a conciencia e a vontade dos máis vastos sectores que anhelan unha vida mellor e unha sociedade máis humana e convivial.

– Cando se fai presente con urxencia a necesidade dun perfeccionamento da economía, tanto a nivel das empresas, da organización dos mercados, das políticas públicas, dos procesos de globalización, etc., a economía de solidariedade ofrécese como unha realidade e un proxecto capaz de contribuír ao perfeccionamento da economía no tempo, con orientacións, criterios, metodoloxías e modelos organizativos novos e eficientes.

3.  A economía de solidariedade é un proceso real no que converxen as procuras de variados e múltiples sectores e grupos.

– Grupos populares e organizacións de base, que se organizan solidariamente para facer fronte ás súas necesidades e problemas.

– Persoas de todos os grupos sociais que queren desenvolver iniciativas empresariais de novo tipo, eficientes e que sexan acordes cun sentido social e ético que se propoñen establecer nas súas actividades.

– Movementos cooperativos, mutualistas e autoxestionarios, que atopan na economía de solidariedade unha nova perspectiva e novos conceptos que chegan a potenciar as súas experiencias.

– Organizacións e movementos ecoloxistas, que descobren que os problemas do medio ambiente son causados por formas económicas e de desenvolvemento insolidarias.

– Pobos orixinarios que loitan por recuperar a súa identidade, e que atopan na economía solidaria unha forma económica moderna en que se aplican e viven valores e relacións sociais acordes coas súas culturas comunitarias tradicionais.

– Empresarios que queren compaxinar eficiencia e solidariedade, e que aspiran a establecer nas súas empresas modalidades harmónicas de convivencia humana.

– Organizacións non-gobernamentais que se propoñen obxectivos de desenvolvemento humano e social, e que aspiran a contribuír con novas iniciativas e experiencias a procesos de desenvolvemento local, alternativo, sustentable.

– Institucións públicas e poderes locais preocupadas dos problemas da pobreza e a desocupación, e que ven na economía solidaria unha maneira eficaz de abordalos.

– Institucións relixiosas que conciben a economía solidaria como unha forma de facer economía coherente coas súas orientacións espirituais e éticas, e como formas eficaces de xerar espazos de desenvolvemento humano e social.

– Intelectuais de variadas disciplinas que buscan novas respostas aos grandes problemas sociais da nosa época, novas maneiras de pensar o cambio social e o desenvolvemento, novos paradigmas conceptuais e novas relacións entre a teoría e a práctica social.

– Economistas que toman conciencia das limitacións e insuficiencias dos marcos teóricos da súa disciplina convencional.

4.  A economía de solidariedade é un novo enfoque conceptual, ao nivel da teoría económica, referido ás formas económicas cooperativas, autoxestionarias e asociativas.

Desde as orixes do capitalismo e ao longo da historia moderna e contemporánea, desenvolvéronse múltiples procuras e procesos de experimentación de formas económicas alternativas, as cales asumiron diferentes nomes: *ooperativismo, autoxestión, mutualismo, economía social e outros.

Un trazo distintivo das devanditas experiencias foi o ser acompañadas e orientadas por un pensamento económico-social formulado en termos ético-filosófico, doctrinario ou ideolóxico. A partir destas formulacións establécense principios orientadores e modelos organizativos que expresan o “deber ser” das propostas económicas, e derívanse normativas de carácter xurídico e estatutario, que indican con certa precisión como deben organizarse e funcionar as organizacións que participan das respectivas identidades.

Tales formas de pensamento que orientan ás experiencias, sen dúbida útiles especialmente para motivar a quen participan nelas, demostráronse insuficientes para:

a) proporcionar adecuada guía e eficientes criterios de eficiencia económica nos procesos decisionais e de xestión das operacións que realizan;

b) garantir unha identidade consistente ás experiencias e procuras, que a miúdo perden o perfil inicialmente desexado e vanse asemellando e subordinando ás formas capitalistas e estatais de facer economía, respecto das cales aspiran a diferenciarse e constituír alternativas válidas e viables;

c) xerar a confianza e convicción suficiente respecto da súa eficacia económica, como para atraer cara a elas os recursos humanos, financeiros e materiais indispensables para o seu desenvolvemento;

d) asegurarlles a autonomía cultural que necesita calquera movemento e proceso que aspire a realizar cambios profundos na economía e na vida social.

Como explicación de todas estas limitacións, pode mencionarse o feito que as experiencias cooperativas, autoxestionarias, mutualistas e outras afíns, carecendo dun instrumental conceptual e analítico propio que o oriente nos seus procesos decisionais, a miúdo recorren a aquelas ferramentas de análises proporcionadas por unha ciencia económica convencional, que foi formulada a partir de experiencias e racionalidades operacionais moi distintas e en certo sentido opostas ás solidarias.

Aqueles catro aspectos, que implican limitacións e deficiencias esenciais que se manifestan a miúdo nestas procuras e experiencias económicas alternativas, non poden superarse senón mediante a disposición dunha teoría científica, elaborada ao nivel da disciplina económica, que non só respectando senón aínda fortalecendo a identidade económica alternativa, exprese de modo coherente a súa racionalidade económica especial e lle proporcione criterios rigorosos que guíen o seu proceso de toma de decisións e a súa xestión e operación nos mercados en que participan.

A concepción da economía de solidariedade é unha elaboración científica de teoría económica que vén encher este baleiro.

Ela establécese ao nivel epistemolóxico da ciencia económica, e utiliza as ferramentas conceptuais e metodolóxicas propias desta, convenientemente ampliadas e reelaboradas para expresar a identidade de formas económicas moi diferentes: a racionalidade especial das economías alternativas fundadas na cooperación, a autoxestión, o mutualismo e a axuda mutua. A economía de solidariedade constitúe, en tal sentido, unha contribución relevante ao potenciamiento e desenvolvemento das procuras de economías alternativas eficientes.

A concepción teórica da economía de solidariedade ofrece, adicionalmente, outras contribucións:

a) Proporciona unha linguaxe moderna, renovada, motivadora e cativante, nun contexto cultural como o de hoxe, en que as concepcións tradicionais do cooperativismo, o mutualismo e a autoxestión parecen perder capacidade de convocatoria.

b) Ofrece unha posibilidade de integración baixo unha común identidade social, as procuras e experiencias que se desenvolveron baixo distintas denominacións, sendo en realidade converxentes nos seus propósitos e efectivamente provistas dunha mesma racionalidade económica especial, que require ser profundada.

c) Permite recoñecer como parte da mesma procura de formas económicas alternativas, a numerosas experiencias novas e orixinais que adoptan diferentes estruturas organizativas, que se coñecen con distintos nomes, e que son protagonistas dunha dinámica reactivación dos procesos de experimentación da solidariedade e a cooperación na economía e na vida social.

S.S. Xoán Paulo II expresou no seu discurso ante a CEPAL (Comisión Económica para América Latina), en 1986:

“A economía da solidariedade é a gran esperanza para América Latina”.

Máis información, libros para consultar e máis artigos do autor en: http://www.economiasolidaria.net/

Fonte:

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: