Banca ética, a outra economía

Autor: Andrés Villena Oliver.

No medio dunha gravísima crise económica, provocada en gran medida polos excesos do mundo financeiro, hai cada vez máis persoas que se preguntan que fan os bancos e caixas cos seus aforros. Neste sentido, parece abrirse unha oportunidade para un tipo diferente de entidades, que fan máis énfase na transparencia e na participación horizontal en actividades e que, se é posible, vinculen os seus investimentos a actividades socialmente sustentables. Quizá chegase, para moitos, a hora dos denominados bancos éticos.

Que é un banco ético? É posible compaxinar a actividade bancaria e crediticia cos principios solidarios? Arcadi Oliveres, profesor de Economía Aplicada da Universidade Autónoma de Catalunya, diferencia as actividades destes bancos das do resto de entidades privadas, que na súa opinión pervertíronse nas últimas décadas. Para Oliveres, na banca ética, “a característica máis importante é a transparencia, que a xente saiba en todo momento que se está facendo co seu diñeiro“.

Os bancos éticos destacan ademais por ter tres grandes ámbitos de actividade, tres áreas nas que investir prioritariamente o diñeiro dos seus clientes: “Por unha banda, a economía social, cooperativa, como empresas para discapacitados, iniciativas para xente sen emprego, etc.; por outro, o medio ambiente, con entidades de carácter ecolóxico, de conservación dos bosques…; finalmente, unha vertente cultural e educativa”.

Un banco coas ideas moi claras

Estes son precisamente os principios fundadores de Triodos Bank, que leva máis de trinta anos traballando en Europa e, desde 2004, en España. O seu director, Esteban Barroso, explícanos por que Triodos non necesitou das axudas estatais ante a crise financeira: “Fundamentalmente, polo modelo de negocio que desenvolvemos: só investimos en economía real, en organizacións que xeran produtos e servizos necesarios en clave de sustentabilidade: agricultura ecolóxica, enerxías renovables, comercio xusto, apoio a grupos en risco de exclusión social…”.

Outra das claves da súa autonomía é a súa estrutura internacional: “Ao abarcar a países como Bélxica, Holanda ou o Reino Unido, que captan máis fondos dos que invisten, podemos realizar investimentos nun país deficitario como España sen ter que recorrer a endebedarnos no mercado interbancario. Por todo iso, o banco está nunha forte situación de liquidez”.

España, un campo con moitas oportunidades de investimento

Nun contexto no que o crédito á economía real está practicamente paralizado, destaca o posicionamento de Triodos sobre España: “En España hai moitas oportunidades de investimento no ambiental, no cultural, no social, etc. No noso país somos deficitarios en termos de recursos, pero o banco crece a máis do 50% anual en volume de clientes”.  Un aumento máis que notable, que quizá se podería achacar a unha reacción da opinión pública por mor da crise: “Parece que cada vez son máis as persoas que queren saber mellor de que modo se está a xestionar o seu diñeiro e en que actividades está a investirse este”.

Non lles obsesiona o crecemento: “Simplemente é un sinal de que o estamos facendo ben. Non é un obxectivo en si mesmo, o que pasa é que o que facemos ten sentido para moita xente e moitas empresas, que deciden xestionar a súa tesouraría cunha institución como a nosa”.

Non hai só unha forma de entender as finanzas éticas

Triodos Bank non é o único modelo de banca ou finanzas éticas existente en España. O outro exemplo reseñable, á marxe dalgunha cooperativa con fins estritamente sociais, é o da Fundación Investimento Aforro Responsable (FIARE), establecida en España desde 2003, cando un grupo de persoas e movementos sociais, concienciados sobre as carencias existentes, decidiron pór en marcha unha iniciativa financeira bastante diferente ás predominantes.

Nada máis comezar a falar co seu director, Peru Sasia, comezamos a ver as diferenzas coas entidades tradicionais, pero tamén con outros bancos éticos: “Nós non somos un grupo de emprendedores que viu un nicho de mercado; entendemos que o reto da actividade financeira trae implícita a banca ética como un proxecto político“. Deste xeito, o servizo do crédito convértese nunha ferramenta coa que esta fundación, constituída por máis de 600 movementos sociais, aspira a transformar a realidade.

Participación, ademais da transparencia

Á parte, por suposto, da mencionada transparencia, en FIARE contan con outro alicerce: a participación.  “Como buscamos orientar a intermediación financeira ao servizo de sociedades máis xustas, temos moi claro que necesitamos do concurso dos movementos sociais para definir ese obxectivo de xustiza: para nós pode ser máis importante loitar contra o desemprego ou os problemas dos inmigrantes que asuntos, por exemplo, como a agricultura ecolóxica. Coñecer os retos existentes esixe ademais proximidade ao territorio e, sobre todo, fiarse dos movementos sociais, cousa que non fixeron as caixas de aforro, que sempre os consideraron frouxos, débiles ou pouco constantes”.

A pesar de que os dous modelos de banca ética expostos entenden que a actividade financeira ha de estar ao servizo da economía real, en FIARE atopamos, ademais, un proxecto político ideoloxicamente moi definido: “Este sistema móvenos a sentirnos inseguros, moi fráxiles no noso traballo, a buscar maior consumo e seguridade, etc. O que conseguimos é, creando as condicións adecuadas, rescatar valores que estaban enterrados. E con iso comprobamos que podemos ofrecer depósitos nos que o cliente pode chegar a renunciar ao tipo de interese; e vemos que hai moita xente que non se morre por un bolígrafo ou por un punto máis de rendibilidade e que pode ser solidaria, cooperadora e austera no consumo“.

“Un proxecto tan ao contraxeito ten que estar baseado en redes concéntricas de confianza, de boca a boca, etc. Retribuímos pouco o aforro, pero somos moi competitivos nos préstamos, porque entendemos que é a área na que máis temos que axudar”.

Dun modo ou outro, parece que no panorama español hai unha oportunidade para determinadas entidades financeiras que estean dispostas a facer algo diferente. Pero cabería preguntarse o seguinte: por que teñen unha existencia marxinal a pesar do seu teórico bo facer?

Prexuízos e barreiras de entrada

Para Esteban Barroso, trátase dunha cuestión de hábitos: “Un vai ao banco, como moito, unha vez ao ano a pedir un préstamo. Pero o financeiro non ocupa un lugar central na nosa actividade diaria, como o consumo ou o traballo”  Ademais, “falta a proximidade física, o recoñecemento e imaxe de marca -se non ves todos os días un banco na rúa é coma se este non existise-, etc. Necesitamos por iso unha maior ‘cultura financeira’, por chamalo dalgunha forma”.

Barroso exemplifica este desexable nivel de cultura financeira cun exemplo gráfico: “Cando vas ao banco, non preguntas ao empregado cando che van a devolver o diñeiro depositado, como van xerar o beneficio para poder devolvelo no seu momento, que tipo de interese aplicarán noutras operacións para iso… Con todo, cando o banco cho presta, a ti faiche moitas preguntas”. Por que non facer que as cousas sexan doutra maneira?

Cando se vai máis aló da información superficial, atópanse moitas vantaxes neste tipo de sector. O Profesor Arcadi Oliveres fai referencia á elevada solvencia destas entidades como un dos seus principais activos: “Estes bancos teñen moita maior solvencia da que poida ter un gran banco ou unha caixa de aforros. Non especulan co diñeiro dos depósitos, cando os grandes problemas da crise financeira viñeron da especulación inmobiliaria”. Todo parece indicar que a actual arquitectura financeira ten fallos moi importantes. Quizá sexa o momento de probar algo diferente, polo ben de todos.

Fonte: TeleCinco


Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: