A utilidade dos Nobel

Autora: Miren Etxezarreta (Miren Etxezarreta é catedrática emérita de Economía Aplicada da UAB).

Con honrosas excepcións, os premios Nobel de Economía concédense a expertos que chegan case sempre a conclusións convenientes para os intereses dominantes na sociedade. Como exemplo, Diamond, Mortensen e Pissarides, o tres galardoados este ano: estudan o mercado de traballo e as pensións, temas de máxima actualidade, e sublíñase a validez práctica das súas investigacións. Os tres, ademais das súas posicións na Academia, son destacados asesores de política económica e os seus traballos son utilizados por moitos economistas que, á súa vez, asesoran a altas institucións dos seus respectivos países. Os Nobel de 2010 eran xa coñecidos en España e parece que participaron nas mesas de diálogo sobre a reforma laboral. Ademais, os seus modelos serven de base a bastantes estudos realizados por economistas españois, en particular entre os cen economistas de FEDEA (Fundación de Estudos de Economía Aplicada) que, tan xenerosamente, ofrecen as súas opinións sobre temas candentes. A súa influencia neste país é significativa.

Os premiados elaboraron modelos matemáticos nos que tratan de incorporar elementos non recoñecidos nos enfoques convencionais, tentando aproximar os supostos máis elementais da economía ortodoxa á vida real, e por iso son galardoados. Algunhas das conclusións ás que chegan son que o mercado de traballo non funciona como os demais mercados, senón que experimenta numerosas friccións que fan que os mercados non regulados sexan ineficientes. Destacan que un subsidio de paro xeneroso provoca unha maior taxa de paro porque alarga o período de inactividade ao diminuír a intensidade da procura de traballo dos desempregados e suxiren que a partir dos seis meses se reduza a prestación por desemprego a favor da formación, ou que o subsidio de desemprego se vaia reducindo no tempo (o que xa está establecido en España) para obrigar ao parado a buscar emprego.

Aínda que un deles recoñece que a alta temporalidade fai que o desemprego creza máis rápido (Pissarides), segue opinando que crear contratos temporais aumentaría o emprego. O experto en pensións (Diamond) sinala que habería que prolongar todo o posible o período sobre o que se calcula a prestación de xubilación, que a idade de retiro debese ser flexible, que se incentive que a xubilación sexa máis tardía. E así sucesivamente.

Por suposto hai algúns elementos progresistas nas súas recomendacións -a necesidade de institucións laborais que corrixan estes fallos do mercado e o regulen, ou que hai que mellorar as pensións das viúvas-, pero nestes consellos pódese recoñecer a base da reforma laboral e as propostas para a de pensións que se están expondo en case en todos os países da UE e en particular en España. Claro que se pode argumentar que iso mostra a solvencia dunhas medidas tomadas sobre a base de rigorosas análises económicas que as xustifican, pero existen garantías de que son as correctas?

As súas análises tratan o mercado de traballo coma se fosen as ineficiencias internas do devandito mercado as que explican o seu mal funcionamento, sempre de forma parcial e illada, coma se todas as demais variables fosen constantes, suposto tan querido polos economistas. Nunca querería negar a importancia das institucións, pero existen outros moitos máis aspectos dos que inclúen nos seus traballos. Esquecen moitas variables significativas que inciden no devandito mercado: a historia do desenvolvemento do país, a súa estrutura produtiva, a composición da forza de traballo, a tecnoloxía, o tecido empresarial, a calidade dos seus empresarios, etc. E as súas recomendacións ignoran aspectos fundamentais da estrutura social -quen despide aos traballadores e por que o fai?- e toman como premisas aspectos moi dubidosos ao supor que os traballadores son vagos e o subsidio de desemprego lévaos a alargar o período de paro, engadindo o insulto á inxuria. Teñen idea de como se vive cos ingresos do subsidio de paro? Saben realmente que os parados con subsidio de desemprego son vagos? Recomendan que se lancen ao primeiro traballo que lles ofrezan aínda que non se pareza en nada ás súas calificacións? Por outra banda, se as institucións (públicas) de intermediación funcionan mal, as ETT privadas resolverán o problema? E tamén, resolve a formación o problema do paro? Cantos parados con alta formación hai en España?

Habería que engadir moitas máis preguntas. O mercado de traballo trata de persoas, de relacións sociais entre poderes moi asimétricos, e está estreitamente vinculado a outros aspectos da economía e a sociedade. Estes autores utilizan técnicas e modelos moi elaborados que lles fan parecer moi rigorosos, pero diríase que non descubriron gran cousa que un observador intelixente do mercado de traballo non soubese xa. Lémbranos o pensamento de Paul Baran (economista crítico estadounidense), que sinalaba que os economistas sacrificamos a miúdo a relevancia dos problemas á beleza dos instrumentos formais.

Os premios Nobel teñen unha abundante tradición de galardoados erróneos. Quizá o máis escandaloso foi o concedido en 1997 por desenvolver un novo método para determinar o valor dos derivados a Merton e Scholes, que foron antes dun ano os artífices dunha das maiores quebras financeiras de Estados Unidos, pero non é o único. Levan anos concedendo o premio a economistas destacados polas súas achegas baseadas na economía convencional e recomendando políticas económicas neoliberais, sempre orientadas a reforzar os intereses dos poderosos. Os Nobel serven de potentes instrumentos para lexitimar as decisións do poder económico e político.

Fonte: http://blogs.publico.es/dominiopublico/2599/la-utilidad-de-los-nobel/

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: