2010: Un día sen compras, 364 de consumo crítico

O próximo 26 de novembro celebrarase a 19º edición do Día sen Compras (DSC) en máis de 60 países. O DSC evolucionou desde a súa primeira edición en 1992 en Vancouver até converterse nunha data sinalada a nivel mundial para os colectivos críticos co modelo e os valores consumistas imperantes, que aproveitan este momento para denunciar as súas consecuencias e propor alternativas de consumo. En conmemoración desta xornada, Ecologistas en Acción organiza diversas actividades no territorio español.

Enlace ao calendario de actividades no Estado español.

Crítica ao modelo

Ao longo das últimas décadas o consumo de bens, servizos e recursos naturais foise incrementando de forma exponencial a nivel mundial. Con todo, este aumento non se repartiu, precisamente, de forma equitativa, senón que seguiu a chamada Lei de Paretto, xa que o 20% da poboación mundial consome aproximadamente o 80% dos recursos do planeta. Máis aló do cuantitativo, o consumismo foi tomando cada vez máis protagonismo na vida das persoas e nas sociedades enriquecidas, até converterse nunha ideoloxía para a selecta clase media consumidora, formada por uns 1.700 millóns de persoas, e fixo do consumo un fin en si mesmo. Desde unha perspectiva práctica, trátase dun tipo de conduta tremendamente repetitiva e significativa no estilo de vida contemporáneo, e que se ofrece como unha solución integral a todos os problemas, carencias e necesidades percibidas das persoas.

O consumismo é unha conduta que a medida que se foi estendendo a todos aqueles que tiñan os recursos económicos imprescindibles para entrar nesta nora, supuxo enormes impactos a nivel social, económico e ambiental en todo o planeta. Cada día son máis os datos que evidencian os impactos do estilo de vida consumista: destrución ambiental, sobreexplotación, profundización das desigualdades económicas, mercantilización dos dereitos, as relacións e os afectos, descohesión social, concentración do poder económico, entre moitos outros.

Desde outra perspectiva, a pesar dos elevados niveis de produción e consumo alcanzados, así como do ideal do “progreso” ao que se dirixe esta cultura da posesión das cousas, as sociedades de consumo mostran signos cada vez máis claros de hastío, insatisfacción e infelicidade. Trátase dun paradoxo que está insere na propia natureza e dinámica consumista porque, seguramente, esa sexa a trampa: construír individuos que se sentan permanente e sistematicamente insatisfeitos co que teñen para que sigan consumindo, xera, en definitiva, frustración e infelicidade.

Un modelo de contrasenso no que conviven persoas obesas e esfameadas, o malgasto e as necesidades básicas insatisfeitas, a persecución dunha escurridiza felicidade publicitaria e os máis altos niveis de trastornos psíquicos na historia da Humanidade. Unha sociedade que se caracteriza pola insolidariedade, o individualismo e o hedonismo, e cuxo estilo de vida hexemónico desafía a diario a sustentabilidade ecolóxica e social.

Reivindicación e construción de alternativas

Fronte a este escenario, cada día son máis numerosas as iniciativas colectivas a escala global que pretenden denunciar os excesos e defectos deste modelo de consumo, promovendo a reflexión crítica, denunciando os impactos, construíndo alternativas e articulando iniciativas para un consumo consciente, crítico e responsable. Neste sentido, o Día Sen Compras é unha das actuacións que máis notoriedade e impacto lograron ao longo dos últimos anos.

O DSC celébrase cada ano a xornada posterior á conmemoración do Día de Acción de Grazas, a finais do mes de novembro. A elección da data débese a que o Día de Acción de Grazas representa o pistoletazo de saída á onda das compras do Nadal, principalmente en EE.UU. O tamén denominado Venres Negro, é a data na que se rebaixan os prezos na inauguración da tempada de compras do Nadal, colápsanse as grandes superficies e centros comerciais, a publicidade promove o desenfreo consumista e, como resultado, é a xornada na que se produce o maior volume de compras nese país.

Esta iniciativa foi proposta polo publicista canadense Ted Dave como unha forma de crítica contra os excesos consumistas. A súa primeira edición celebrouse baixo a lema “o bastante é suficiente” en 1992 e posteriormente o DSC gañou máis notoriedade pública ao ser impulsado polo colectivo Adbusters. A proposta do DSC podería ser comparable a unha xornada de folga dos consumidores ou unha campaña de boicot, non contra un produto ou unha empresa concreta, senón contra o aparello mercantilista e publicitario e o modelo de consumo resultante.

Os obxectivos desta actuación global non se limitan á redución do nivel de consumo nos países do Norte económico, senón que se estenden a promover unha reflexión crítica sobre este modelo de consumo, denunciar os seus impactos e propor alternativas viables que estean sustentadas en valores como a sustentabilidade socioambiental, a repartición equitativa da riqueza, a solidariedade, alternativas que retomen as relacións comunitarias de proximidade, o comercio local e estean asociadas ás necesidades reais das persoas.

Por iso, trátase dunha aposta activa por outro modelo de consumo máis crítico, onde o eixo non sexa o crecemento económico e a optimización dos beneficios empresariais á conta de sistemáticas inxustizas sociais, a polarización da riqueza, a dependencia ao consumismo e a destrución dos recursos naturais. Así, converteuse nunha xornada sinalada para os colectivos e persoas que apostan pola transformación do modelo de produción, distribución e consumo, así como do estilo de vida contemporáneo.

Esta crítica susténtase nunha crítica sistémica máis ampla e profunda, vinculada á repartición dos recursos a escala planetaria, o libre mercado, as normas que rexen o comercio internacional ou as políticas alimentarias, entre outros. Por tanto, tamén se relaciona con outros movementos de contestación, como é o caso do comercio xusto, a agroecoloxía, a economía solidaria, o movemento decrecentista ou a defensa da soberanía alimentaria dos pobos.

Durante esa data, os colectivos e organizacións sociais implicadas nestas temáticas denuncian de distintas maneiras un sistema inxusto, alienante e insustentable, e reivindican o consumo local, xusto e ecolóxico dos produtos necesarios. Por iso, o DSC é tamén unha ocasión para a visibilización da problemática asociada ao consumismo e a promoción do exercicio colectivo dun consumo responsable e crítico durante os outros 364 días do ano.

A repercusión e visibilidade do DSC foi crecendo paulatinamente desde os seus comezos, cada ano cun maior nivel de participación de persoas e colectivos. As lemas “un día sen compras, 364 de consumo sustentable” e “Nada, o produto máis vendido no Día sen Compras” serviron para celebrar as dúas últimas edicións do DSC no Estado español.

Ecologistas en Acción propón o debate, a reflexión e a construción de alternativas posibles para promover o decrecemento, reconducir o estilo de vida, o modelo de produción, de consumo, de transporte, enerxético, de alimentación e de poder, co obxecto de transitar o ineludible camiño cara á sustentabilidade socioambiental do sistema. Para tal fin, organízanse durante toda a semana distintas actividades en diferentes cidades do territorio español. Entre estas, destacan percorridos por proxectos alternativos, mercadillos de troco e tendas gratis, exposicións de contrapublicidade, charlas de agricultores ecolóxicos e grupos autoxestionados de consumo, obradoiros de costura, de reciclaxe de mobles ou de hortos urbanos e mesas redondas.

En última instancia, trátase dunha xornada que serve para pór sobre a mesa da conciencia colectiva un conxunto de críticas e alternativas necesarias que quedaron ocultas ou disfrazadas polo ruído mediático e a saturación publicitaria. A crítica a unha economía que se volveu autónoma, que non toma en consideración as necesidades e esixencias da vida humana e só aspira ao seu propio desenvolvemento. A un aparello de produción que pretende alcanzar un ilusorio crecemento infinito sobreexplotando o planeta e un modelo de consumo que pretende mercantilizar todo aquilo canto exista. A un estilo de vida que obvia calquera límite e pasa por encima das necesidades en nome do “progreso”, o “desenvolvemento” ou a “modernidade”. A alternativa de construír unha sociedade fóra da lóxica do crecemento, o individualismo e a competencia. De promover un modelo económico e social que respecte os límites físicos, protexa e favoreza a vida. A alternativa de reaprender a vivir máis aló do consumismo, seguindo consígnaa “menos para vivir mellor”.

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: