Os bancos son culpables e deben facer fronte ás súas responsabilidades

Autores: Alberto Garzón e Juan Torres – Consello Científico de ATTAC.

A recente crise financeira internacional emerxeu no verán de 2007 cando os produtos cos que negociaba e especulaba a banca demostraron carecer de valor. Durante os anos anteriores o sistema bancario estadounidense fixera suculentos beneficios cun negocio baseado nunha burbulla especulativa que tarde ou cedo tiña que estalar. En efecto, os cinco grandes bancos de investimento estadounidenses tiveron en 2006 beneficios por valor de 130.000 millóns de dólares, sen contar bonus e complementos.

Pero todo o sistema financeiro beneficiouse da euforia financeira estadounidense e, grazas ás canles que permite a globalización, os bancos e entidades financeiras de todos os países puideron tamén inflar as súas contas de beneficios. Grazas á desregulación financeira, e á cegueira dos bancos centrais ante un risco crecente e sistémico puidéronse desenvolver innumerables instrumentos financeiros complexos que permitían estender a burbulla financeira no tempo e globalizar tanto os seus beneficios como o risco. A banca non desperdiciou esa oportunidade, que por outra banda ela mesma promovera, e explotou todas as posibilidades para facer máis e máis beneficios.

Con todo, e aínda que non adoita sinalarse o suficiente, a banca non só fixo beneficios aproveitando un contexto de desregulación e creando unha burbulla financeira que ninguén nos gobernos soubo prever senón que tamén necesitou basear o seu sistema piramidal de hipotecas no que algúns autores chamaron unha auténtica explotación financeira.

En efecto, os bancos aproveitaron o seu desigual poder e cultura financeira ante os individuos para imporlles condicións leoninas e realmente explotadoras, creando desa forma o método de punción de riqueza que sustentou a burbulla financeira. A banca creou novas formas para o pago das hipotecas, con novos e complexos tipos de interese que confundían a quen subscribiría novos contratos. A xente, obrigada en moitos casos polas circunstancias a ter que endebedarse (polos baixos salarios, a necesidade dunha vivenda e a retracción dos servizos públicos) foi manipulada e enganada non só polos axentes bancarios senón tamén polos brokers ou comisionistas, que eran contratados polos bancos para ampliar a súa carteira de hipotecas e cobraban en función do volume total subscrito. Grandes beneficios para a banca á conta do empobrecemento xeneralizado da poboación.

En España esas prácticas tamén existiron e en gran medida, e son decenas de miles os afectados por prácticas abusivas vinculadas aos contratos de derivados tipo swaps. Estes produtos financeiros vendíanse ás persoas sen que eles soubesen realmente o que estaban a asinar, ben porque a letra pequena quedaba oculta ou ben porque directamente confiaban en exceso nos axentes das súas sucursais bancarias. As protestas e demandas xudiciais levaron mesmo ao Banco de España a dar a razón aos afectados, obrigando á banca a dar marcha atrás con ese tipo de contratos. Con todo, o Banco de España xa recuou e nega unha responsabilidade que desde logo ten precisamente por ser o encargado de supervisar a actividade bancaria.

A banca tamén ten unha gran responsabilidade no que se refire á expansión da burbulla financeira. E iso é así porque a gran maioría dos fondos de investimento, de pensións e outras fórmulas similares para a especulación son xestionados directa ou indirectamente polos bancos. De feito, tras a reconfiguración económica neoliberal os bancos perderon cota de mercado no financiamento das grandes empresas (que pasaron a financiarse directamente vía emisión de accións ou bonos e non mediante préstamos) e tiveron que cambiar a súa fórmula de negocio. Desprazaron entón a súa actividade cara ás comisións ás persoas (retraéndo aínda máis riqueza das contas correntes e outros métodos de aforro persoal) e cara á xestión dos fondos de investimento. Xestionando estes fondos de investimento os bancos conseguen rendibilizar un aforro alleo (en moitos casos, como nos fondos de pensións, o daquelas persoas que os subscriben por temor a quedar sen xubilación como consecuencia da retracción do Estado do Benestar) e facer inmensos beneficios á súa costa, devolvendo só unha ínfima parte como remuneración ao prestamista orixinal (o propietario do diñeiro). Estes fondos, ademais, operan buscando a máxima rendibilidade posible e sen importar o mercado no que se fai. Por iso, tamén a banca é responsable da crise alimentaria que se produciu no verán de 2008 como consecuencia da especulación financeira no mercado de materias primas.

Moitos destes fondos e outras tantas entidades vinculadas aos bancos están rexistrados en paraísos fiscais, de forma que non pagan impostos cos que financiar os servizos públicos. Isto inviste o sentido dos sistemas fiscais, xa que ao final os servizos públicos acaban financiándose por aqueles sectores que non poden evadir impostos (as clases populares) mentres que os bancos e as grandes fortunas apenas contribúen. Isto repercute necesariamente nunha peor calidade dos servizos públicos, o que se utiliza á súa vez como escusa e xustificación da súa privatización.

A banca, ou nun sentido máis xeral as finanzas (que englobarían a todas as entidades financeiras vinculadas directa ou indirectamente coa banca así como aos seus presidentes, directivos e xestores varios), é responsable tamén da crise económica polo seu errado papel como intermediario financeiro. O obxectivo teórico da banca é a de pór a disposición dos empresarios que queren investir e das familias que queren consumir o diñeiro que outros aforraron, promovendo desta forma o crecemento económico. Con todo e aínda que eses recursos si existían, a banca preferiu dedicalos á especulación financeira no canto de canalizalos cara á economía real. Desa forma, o conxelamento dos créditos a empresas e familias agravou a crise e deu orixe á recesión económica.

Os bancos tamén tiveron un papel crave na especulación contra a débeda pública. Cando os Estados se viron obrigados a salvar á banca e a desembolsar diñeiro público en diferentes programas de estímulo para evitar unha catástrofe maior tiveron que incrementar os seus niveis de débeda pública. E esta débeda foi financiada, paradoxalmente, pola propia banca. Así, mentres os estados estaban a prestar diñeiro á banca a baixos tipos de interese (co obxectivo de que a banca o prestase a empresas e familias), esta estaba a dedicar ese diñeiro en comprar débeda pública. O resultado era a permanencia da recesión, o incremento da débeda pública e o crecemento dos beneficios bancarios.

En definitiva, asistimos a un tipo de negocio, o bancario, que foi distorsionado desde os anos oitenta debido ás reformas neoliberais. Esta distorsión supuxo a carencia de instrumentos eficaces de intermediación financeira, algo agudizado ademais pola privatización da banca pública, así como tamén significou o crecemento da especulación financeira en todos os niveis. Pero tamén, como podemos comprobar día a día, supón o empobrecemento das persoas do montón que son enganadas e estafadas legalmente e sen que ningunha entidade responsable, ben sexa o Banco de España, o Goberno ou o Banco Central Europeo, impedise que isto ocorra. E o que é peor, non parece que vaia a facer nada por evitalo.

Por iso é necesario expor propostas concretas de transformación deste negocio, as cales poidan ser asumidas pola cidadanía como esixencias inescusables.

En primeiro lugar, hai que investigar con total imparcialidade e incondicionalidade as prácticas bancarias en España, concretando a natureza e efectos reais de cada unha delas para depurar as responsabilidades de cada entidade.

En segundo lugar, hai que investigar ao Banco de España, o cal permitiu todas estas actividades e cuxa responsabilidade vai moito máis alá que o simple abandono das súas funcións, ao ser de feito un cómplice máis das actividades destrutivas e fraudulentas da banca.

En terceiro lugar, hai que realizar un informe exhaustivo co número de persoas afectadas polas prácticas ilexítimas dos bancos, co obxectivo de que as súas perdas sexan restituídas e as responsabilidades bancarias asumidas.

En cuarto lugar, hai que analizar de forma detida todos os procedementos de desafiuzamento que se produciron, con especial atención ás condicións de subscrición dos contratos.

En quinto lugar é necesario promulgar normas e xerar fondos para garantir a devolución das vivendas ás persoas que as perderon por razóns de diminución de ingresos.

En sexto lugar, hai que crear unha xurisdición especial para perseguir os abusos bancarios e promover ante as institucións europeas o establecemento dun código ético de inescusable cumprimento por parte de todas as entidades financeiras.

Fonte: ATTAC.

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: