Caixas de Aforro españolas e soberanía alimentaria. Financiando a pobreza no mundo

Neste artigo de Jesús Carrión e Marta Serra (*), analízase de forma específica a corresponsabilidade das Caixas de Aforro españolas na violación da soberanía alimentaria a partir das relacións que manteñen con actores de anticooperación, a través da participación accionarial en empresas transnacionais ou a facilitación de financiamento a proxectos. Un vínculo que, como se vai a poder comprobar, produce efectos de tipo totalmente oposto ao dos da súa obra social.

A misión fundacional das caixas

Os seguintes elementos son as características básicas ás que debía responder a misión fundacional das Caixas de Aforro: Son entidades de crédito constituídas baixo a forma xurídica de fundacións de natureza privada. Teñen finalidade social e están enraizadas no territorio, xestionando o aforro de particulares e facilitando acceso ao crédito a persoas e ao tecido produtivo a través da intermediación financeira en condicións razoables de risco. As Caixas teñen unha política activa cara a colectivos en risco de exclusión social, levando os servizos financeiros á maioría dos recunchos do Estado e, evitando desta forma a usura. Ademais, ao non ter ánimo de lucro, poden destinar até o 50% dos seus excedentes líquidos ao Fondo de Obra Social. O outro 50% téñeno que destinar a reservas para reforzar a súa capitalización e solvencia.

Inmersas nun mundo como o financeiro, que experimentou un crecemento desorbitado e moi por encima da evolución da economía real, as Caixas de Aforro parece que esquecesen a súa misión fundacional ou se afastaron moito do seu camiño, deixándose arrastrar por un obxectivo de crecemento que pasou por diante de todo o demais. Como se non podemos entender que cada vez haxa máis Caixas de Aforro con participacións de empresas transnacionais, investindo en promocións inmobiliarias e vinculadas con negocios armamentistas ou que vulneran os dereitos humanos en países empobrecidos?

Como xa se vén denunciando hai tempo, as Caixas de Aforro nas últimas décadas se fóronse afastando progresivamente do seu espírito fundacional antes definido e que agora cos procesos de privatización ou de “bancarización” desaparecerán, lamentablemente, do todo.

Algúns exemplos de participación de Caixas de Aforro españolas en proxectos que vulneran a Soberanía Alimentaria.

As Caixas financiando a pobreza no mundo

CatalunyaCaixa lanzaba o 12 de xaneiro de 2011 o depósito “100% Natural”. Na documentación promocional informaban que devandito depósito permitía obter até un 7% de rendibilidade anual a partir da evolución do rendemento de tres materias primas: o azucre, o café e o millo. Despois das primeiras denuncias Veterinarios sen fronteiras, COAG e Mundubat iniciaron unha campaña de recollida de firmas para esixir a súa retirada xa que devandito tipo de produto financeiro contribúe á especulación alimentaria e ao incremento esaxerado dos prezos dos alimentos golpeando con forza aos sectores sociais máis débiles en todo o planeta. Despois de acumular máis de 2000 firmas, conseguiuse que CatalunyaCaixa se comprometese a retirar por escrito este depósito na súa oferta comercial e a descartar a comercialización de novos produtos que operen con alimentos.

As Caixas e os transxénicos

Segundo o informe Las malas compañías de Ibercaja de Amigos da Terra, Ibercaja destina parte da súa Obra Social a financiar o aparello propagandístico das multinacionais dos transxénicos a nivel mundial. Apoia economicamente desde hai varios anos os informes anuais do Servizo Internacional para a Adquisición de Aplicacións Agrobiotecnolóxicas (ISAAA), que recollen os intereses do lobby da industria dos transxénicos e son acusados de manipular e esaxerar a súa expansión para influír sobre os decisores políticos. A parte do ISAAA, Ibercaja tamén financia a Ibercib, un centro de información en innovación biotecnolóxica que supostamente distribúe información obxectiva acerca da industria dos transxénicos. Ademais, Ibercaja conta co Fondo de Investimento “Ibercaja Petroquímico” que inclúe desde hai varios anos investimentos en practicamente todos os xigantes agroquímicos implicados no negocio transxénico: Bayer, Syngenta, Monsanto, Du Pont ou Dow Chemical.

As Caixas e a industria porcina

Campofrío Food Group é a compañía de elaborados cárnicos líder de Europa e unha do cinco máis importantes do sector no mundo. Está participada nun 4,17% por Banca Cívica (antes a Caixa de Burgos) e controlada nun 37% por Smithfield Foods, que é o maior produtor de porcino no mundo. O seu modelo de gandaría intensiva aplicado no Estado español baséase en grandes fábricas cárnicas que maltratan aos animais hacinándoos en naves. Devandito sistema leva ás e aos pequenos gandeiros á quebra e contaminan a auga e o aire, pondo en perigo a saúde dos residentes locais e dos consumidores.

As Caixas e a pesca

Pescanova é a principal empresa pesqueira de España, a terceira de Europa e a oitava no mundo. As súas filiais en Namibia, Arxentina, Chile e Centroamérica, son responsables da sobreexplotación de bancos de pesca locais, da contaminación e destrución de ecosistemas, de incumprimentos dos dereitos laborais dos seus traballadores e traballadoras e da destrución das estruturas económicas locais baseadas na pesca artesanal. As Caixas de Aforros que participan accionarialmente en Pescanova son: Novacaixagalicia cun 9,7% (antes Caixa Galicia e Caixanova), a través da sociedade Liquidambar Investimentos Financeiros SL. que detenta o 5,014% de Pescanova.  Tamén están vinculadas: Caixa Castela-A Mancha, Caixa Salamanca e Soria, Caixa de Aforros do Mediterráneo (CAM), Caixa de Burgos, Caixa de Aforros e Monte de Piedade das Baleares, Caixa San Fernando e Unicaja, cada unha delas cun 13,33% de Liquidambar.

A filial do Grupo Calvo no Salvador está sobreexplotando bancos pesqueiros nas augas salvadoreñas ao utilizar redes de gran tamaño e dispositivos de agregación de peixes que atraen non só grandes cantidades de atúns, senón tamén, outros tipos de especies. Ademais, tense constancia da vulneración dos dereitos laborais das persoas traballadoras por medio de condutas antisindicais e suspensións de contratos. As Caixas de Aforros que participan no Grupo Calvo son Novacaixagalicia (antes Caixanova e Caixa Galicia) con un11%, Banco Basee (antes Caixa Castela A Mancha) cun 5,5% e Banca Cívica (antes Caixa de Burgos) tamén cun 5,5%.

As Caixas e o papel

Por medio da filial EUFORES, a compañía española fundada en 1957 a Empresa Nacional de Celulosa, ENCE, xestiona actualmente en Uruguai máis de 120.000 hectáreas, principalmente plantacións de eucaliptos. As plantacións substituíron terreos de uso agrícola e gandeiro, destruíndo o emprego, secando os pozos cos cales se abastecía a poboación da zona, obrigando aos habitantes dos barrios e aos pequenos produtores agrícolas a desprazarse xa que a empresa non lles ofrece postos de traballo adecuados. As plantacións tamén están a causar o desprazamento de apicultores xa que a empresa lles obriga a retirar as súas colmeas. A empresa foi denunciada no Tribunal Permanente dos Pobos de Viena por violar os dereitos ambientais ao tratar de abrir unha nova planta de tratamento de pasta de celulosa en Uruguai. Tamén foi denunciada e condenada en España por contaminar de forma continuada a Ría de Pontevedra entre 1964 e 1994, afectando a pescadores e marisqueiros da zona. Actualmente segue incumprindo a lexislación europea e española en materia de verteduras. Coa reestruturación das Caixas de Aforro temos que o Banco Basee que integra Cajastur e Caixa Castela-A Mancha ten o 6,34% das participacións de ENCE e Marenostrum (Caixa de Murcia e Caixa de Granada) suma o 2,5% das accións.

As caixas e o territorio

A empresa Hansa Baixa Investments leva 3 anos buscando permisos para executar o Proxecto de Cabo Cortés, un gran complexo turístico-residencial de case 40 Km2 no municipio dos Cabos, en México. Este proxecto invadiría o litoral costeiro do Parque Nacional Mariño Cabo Pulmo e é ilegal, posto que incumpre o Plan de Ordenamento Ecolóxico do municipio e viola as normas de protección dos Sitios Ramsar e dos lugares que son Patrimonio da Humanidade. Hansa Baixa Investments está participada por CAM (Caixa do Mediterráneo) en case un 30% e ademais, outorgoulle préstamos para proxectos inmobiliarios por valor de 700 millóns de euros.

Conclusións

Como se puido comprobar, as Caixas de Aforro afastáronse da súa misión fundacional ao investir o noso diñeiro en proxectos cos que nunca nos quixemos relacionar. Convertéronse en actores corresponsables das vulneracións de dereitos humanos e os impactos ambientais vinculados á soberanía alimentaria que provocan as empresas transnacionais. Sen a participación financeira das Caixas de Aforro dificilmente estas empresas poderían desenvolver as súas actividades.

Para saber máis:

(*) Jesús Carrión y Marta Serra son membros do Observatorio de la Deuda en la Globalización

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: