Arcadi Oliveres: “O cidadán debería estar capacitado para desobedecer”

Autora: Lorena Ferro

Barcelona, 13 de marzo de 2012.

O economista critica no seu último libro as conexións entre política e banca e as axudas a esta en época de severos recortes sociais. | Ademais sinala que o 15-M non perdeu forza.

O economista e fundador de Justicia i Pau, Arcadi Oliveres · Arquivo / Xavier Cervera

Converteuse nun dos maiores azoutes do sistema político e económico actual e volve á carga para analizar o contexto de crise que vivimos. O profesor de Economía Arcadi Oliveres (Barcelona, 1945) publica Diguem prou! Indignació i propostes a un sistema malalt (Digamos basta! Indignación e propostas a un sistema enfermo), un breve volume no que, entre outros aspectos, denuncia as conexións entre política e banca e as axudas a esta en época de recortes. O tamén presidente de Xustiza i Pau advirte ademais que, en contra do que moitos pensan, o movemento dos indignados non perdeu forza.

Hai tempo reclama que hai que dar un golpe na mesa e dicir basta ante as inxustizas. Cre que se lle fai caso?
Moitas persoas dixéronme que están de acordo coas miñas ideas, pero quizais o problema é que os que máis as apoian non teñen capacidade nin poderes económicos e políticos para poder decidir cambios. Aínda que a longo prazo si que poderán porque esta opinión pública acaba presionando aos poderes.

Tamén hai xente que antes non compartía as súas opinións e agora si o fai?
Si. Hai anos que pedimos unhas relacións máis xustas co terceiro mundo pero ás veces iso é algo que se ve afastado, en cambio se pides que haxa unha relación xusta co pago de pensións iso mobiliza máis.

Di que o sistema capitalista tocou fondo. É complicado un cambio de modelo cando é o propio sistema o que dita as normas. Non?
Sempre hai resistencias, pero tamén é certo que cada vez hai máis xente que se dá conta que fan falta alternativas. O último gran cambio do sistema económico que tivemos foi o que permitiu pasar do feudalismo ao capitalismo. Pero o capitalismo non apareceu da noite para a mañá, houbo unha transición con moita resistencia por parte dos nobres que non querían perder o poder e dos burgueses que clamaban por ter un pouco. Salvando a distancia dos séculos que pasaron, vexo un pouco o mesmo.

Di que este sistema está enfermo Ten curación ou hai que deixalo morrer?
Si a ten, o problema son os médicos que o tratan: se non observan ben a enfermidade dificilmente curarán ao enfermo.

Vostede que propón para saír da crise?
Cousas máis inmediatas e outras máis sistémicas. A curto prazo hai algunhas evidentes: erradicar a fraude fiscal tanto no país como nos paraísos fiscais, frear a especulación financeira que conduciu á caída de moitos bancos… Hai que nacionalizar aqueles bancos que foron axudados polo Goberno. E unha vez feito isto, hai que procesar aos banqueiros.
Despois hai unha serie de medidas máis estruturais como cambiar o mercado laboral para repartir moito máis o traballo existente. Como non hai traballo para todos se non o repartimos non conseguiremos nada. Pero isto non ten nada que ver co despedimento fácil que nos propón o señor Rajoy. E tamén hai que cambiar a forma de consumir.

Pero é difícil que o cidadán poida cambialo…
Agora non, pero aos poucos si. Por exemplo, mentres a banca ética sexa unha anécdota non faremos nada. O día que os cidadáns de forma masiva usen a banca ética como no seu momento pasou coas Caixas de Aforro, cando aínda eran éticas, a cousa cambiará.

O aumento de clientes desta banca é un signo de que a xente tomou conciencia da situación?
Si. É unha das partes máis positivas desta crise. Un dos grandes problemas da falta de ética é a crise de valores. E se a xente empeza a ver que por un 1% máis de rendibilidade non vale a pena que o seu diñeiro estea a fabricar armas iso xa é bo.

Os recortes non cesaron a pesar das protestas e en cambio vostede denuncia que si que se axudou á banca a pesar de ser responsables da crise. Non se escoita a voz da rúa?
Non a están escoitando, pero é que ademais se deron conta que a voz da rúa tampouco é unánime. Esta voz é poderosa porque está nas prazas, nas manifestacións… pero non está nas urnas porque a xente aínda ten medo. Nas últimas eleccións os tres partidos que máis votos se levaron PP, PSOE e CiU camiñan precisamente en dirección contraria ao que quere a xente. A xente só cambiará a orientación do seu voto se hai pedagoxía política e, sobre todo, se se perde o medo. As imbecilizacións de Telecinco e Intereconomia acaban idiotizando ao pobo e así non é capaz de reaccionar.

Quen debe facer esta pedagoxía?
Calquera cidadán responsable. Os movementos sociais teñen un papel activo e tamén os medios de comunicación, especialmente os escritos.

Os indignados fan pedagoxía?
Moita. Antes de irse de praza Catalunya houbo horas e horas de discusión, de charlas…

Desinflouse un pouco o movemento?
Non. Está máis forte que nunca. Quizais perderon forza en presenza pública e a xente non os viu tanto na rúa, algo lóxico polo frío. Pero o traballo interno que se fixo durante este tempo é traballo que está a xerar presenza pública para o día de mañá.

Durante o inverno reforzáronse?
Si. A xente pensa que os indignados morreron ou están a durmir pero non é así. Estiveron menos en prazas pero seguen coa mesma firmeza. Eu non deixei de visitar acampadas en Guinardó, en Badalona?

Imos cara a un modelo de gobernos dirixidos por tecnócratas?
Si, pero non deberiamos ir cara a ese modelo. Esta situación hai que denunciala porque é unha burla á democracia. Que en Italia mande alguén que non foi escollido polo pobo é unha burla á democracia. Aos italianos non lles gustaba Berlusconi, pero polo menos votárono. Un tecnócrata busca o seu propio lucro e iso é inaceptable.

Seguiu o tema das preferentes?
Si. Aquí houbo dobre responsabilidade: dos investidores e dos bancos. Desde o punto de vista legal os bancos teñen razón porque a letra pequena explicaba o produto. Pero entidades que desenvolven unha obra social deberían asumir a responsabilidade e non deixar colgada á xente. Así que poderiamos dicir que foi algo legal pero inmoral.

Vostede cualifica aos banqueiros de delincuentes.
A maioría sono. Buscaron o seu propio beneficio abandonando a visión dunha economía máis xeral. Estes afástaos da realidade, non está ben, e é delincuencia.

E pon como exemplo a Islandia, que procesou aos banqueiros con algunha responsabilidade?
E non só a eles tamén se procesou ao primeiro ministro por non intervir para frear a especulación! Os países nórdicos son un exemplo nese sentido. É unha cuestión de madurez política…

No libro volve pór en dúbida a entrada no euro.
Si. Vexo factible unha dobre moeda… e creo que non tardaremos moito en tela porque por exemplo en Grecia o euro é inestable e caerá. É moi importante que os países con déficit teñan a capacidade de desenvolver unha política monetaria propia. E pode ser un primeiro paso para a saída do euro.

Cre que a reforma laboral reducirá a taxa de paro?
Non. É evidente que o que fixeron é un engano á cidadanía. Din que facilitan o despedimento, diminúen as indemnizacións, cambian a contratación laboral… Creo que facilitando o despedimento non se conseguen máis contratacións. Esta reforma favorécelles a eles pero non xera máis postos de traballo.

Esta reforma implica baixar un chanzo en dereito que quizais nunca volveremos subir?
Creo que si que os volveremos a subir todos outra vez. Pero agora mesmo non porque temos un goberno de dereita pura e dura que defende os intereses dos poderosos.

Vostede aposta pola desobediencia civil. Explíquese.
Hai unha serie de normas que se aplican, pero o feito de que algo sexa legal non quere dicir que sexa lexítimo. Hai moitas leis que non son lexítimas e se isto sucede o cidadán debe estar capacitado para desobedecer. E isto deberíase facer con moita frecuencia. Un exemplo claro sería a discriminación racial en Sudáfrica. E creo que hai máis cousas que se deberían facer nesta dirección. Hai uns anos pasou algo similar co recibo da auga e o canon e facíanse actos de desobediencia civil. A xente pagaba a factura pero non o canon porque lle parecía abusivo.

E avoga por unha democracia radical.
É a democracia que vai á raíz e que tenta que cada persoa estea representada no poder político, que teña dereito a dicir o que pensa e a discrepar. Hoxe a democracia é un sistema estritamente formal. Debe haber unha democracia moito máis participativa e o máis preto do cidadán posible. Se miramos como esta distribuída a capacidade financeira das administracións resulta que en España de cada 100 euros, 51 tenos o goberno central, 35 as autonomías e 14 os municipios cando en realidade debería ser ao revés e ter máis peso os municipios.

Entón non ve desatinado suprimir as autonomías?
Ou os estados… Quizais si que hai que adelgazar as autonomías, pero especialmente o goberno central en favor do municipal.

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: