Do ilusorio xene egoísta ao carácter cooperativo do xenoma humano

Artigo de Leonardo Boff

Os tempos de crises do sistema como os que vivimos favorecen unha revisión de conceptos e o ánimo para proxectar outros mundos posibles que fagan realidade o que Paulo Freire chamou o inédito viable.

É sabido que o sistema capitalista imperante no mundo é consumista, visceralmente egoísta e depredador da natureza. Está a levar a toda a humanidade a un impasse pois creou unha dobre inxustiza: ecolóxica, por ter devastado a natureza, e social, por xerar unha inmensa desigualdade social. Simplificando, aínda que non tanto, poderiamos dicir que a humanidade divídese entre aquelas minorías que comen até fartarse e aquelas minorías que se alimentan insuficientemente. Se neste momento quixésemos universalizar o tipo de consumo dos países ricos para toda a humanidade, necesitariamos polo menos tres Terras iguais á actual.

Este sistema pretendeu atopar a súa base científica na investigación do zoólogo británico Richard Dawkins, que fai trinta e seis anos escribiu o seu famoso O xene egoísta (1976). A nova bioloxía xenética demostrou que ese xene egoísta é ilusorio, porque os xenes non existen illados, constitúen un sistema de interdependencias formando o xenoma humano, que obedece a tres principios básicos da bioloxía: a cooperación, a comunicación e a creatividade. É, por tanto, o oposto ao xene egoísta. Isto é o que demostraron nomes notables da nova bioloxía como o premio Nobel Barbara McClintock, J. Bauer, C. Woese e outros. Bauer denunciou que a teoría do xene egoísta de Dawkins “non se funda en ningún dato empírico”. Ou peor, “serviu de xustificación biopsicológica para lexitimar a orde económica anglonorteamericano” individualista e imperial (Dás kooperative Xene, 2008, p.153).

Disto derívase que se queremos conseguir un modo de vida sustentable e xusto para todos os pobos, aqueles que consomen moito deben reducir drasticamente os seus niveis de consumo. Isto non se conseguirá sen unha forte cooperación, solidariedade e unha clara autolimitación.

Deteñámonos nesta última, a autolimitación, pois é unha das máis difíciles de alcanzar debido ao predominio do consumismo, difundido en todas as clases sociais. A autolimitación implica unha renuncia necesaria para respectar á Nai Terra, para tutelar os intereses colectivos e para promover unha cultura da sinxeleza voluntaria. Non se trata de non consumir, senón de consumir de forma sobria, solidaria e responsable cos nosos semellantes, con toda a comunidade de vida e coas xeracións futuras, que tamén deben consumir.

A limitación é, ademais, un principio cosmolóxico e ecolóxico. O universo desenvólvese a partir de dúas forzas que sempre se autolimitan: as forzas de expansión e as forzas de contracción. Sen ese límite interno, a creatividade cesaría e seriamos esmagados pola contracción. Na natureza funciona o mesmo principio. As bacterias, por exemplo, se non se limitasen entre si e unha delas perdese os límites, en moi pouco tempo ocuparían todo o planeta desequilibrando a biosfera. Os ecosistemas garanten a súa sustentabilidade pola limitación dos seres entre si, permitindo que todos poidan coexistir.

Pois ben, para saír da actual crise necesitamos sobre todo reforzar a cooperación de todos con todos, a comunicación entre todas as culturas e gran creatividade para deseñar un novo paradigma de civilización. Hai que dar un adeus definitivo ao individualismo que sobredimensionó o ego en detrimento do nós, que inclúe non só aos seres humanos, senón a toda a comunidade de vida, á Terra e ao propio universo.

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: