Banca ética ou a outra forma de facer banca

Nuns poucos meses (ao longo deste ano) comezará a actuar en España Fiare como un banco ético, baixo a figura xurídica de cooperativa e en relación coa Banca Popolare Ética, cooperativa financeira de Italia. Fiare ten a vocación de crecer e, cando cumpra, actuar como banco ético. Ofrecer a presenza dun banco ético non é ofrecer unha oferta financeira máis, de modo que se poida elixir entre as diversas ofertas existentes e/ou Fiare. A banca ética non é unha posibilidade similar ás que actúan no mercado, porque non é un banco máis senón outra forma distinta de facer un banco. A palabra “banco” asocia as diversas formas de facer, pero esta asociación non significa nin semellanza nin igualdade: a banca ética trata aos clientes e aos seus aforros de forma radicalmente distinta. A decisión persoal de incorporarse á banca ética sitúase nun plano distinto, ten que ver co desexo de transparencia, de respecto ao que o cliente desexa que se faga co seu diñeiro, ao compromiso coa economía produtiva, o desenvolvemento local, á construción dunha sociedade equitativa e cohesionada. Valores que non adoitan funcionar na banca tradicional.

Case ninguén que deposita o seu diñeiro nun banco pregunta que se vai a facer con ese diñeiro. Adóitase preguntar polos intereses que producirá, pero non máis. É curioso, non se esixe á banca os valores que se defenden na vida. Pódese estar a facer cos nosos aforros cousas que na nosa vida nunca fariamos: especulacións irresponsables, produción de armas, evasión de impostos e negocios turbios… O Profesor Juan Torres, catedrático de Economía Aplicada da Universidade de Sevilla, di que se “achaca a Henry Ford a frase de que ‘se a xente soubese o que fan os bancos co seu diñeiro ao día seguinte habería unha revolución’. Non sei se realmente a frase é súa ou non, pero é verdade. Como reaccionaría a xente se soubese claramente que co seu diñeiro os bancos evaden impostos, financian a terroristas, traficantes e explotadores de toda tipo?”.

Arcadi Oliveres, profesor de Economía Aplicada da Universidade Autónoma de Barcelona, dicía nunha conferencia – tras unhas manifestacións que se deron en Cataluña contra a central subministradora de enerxía porque unha tormenta de neve tirou o tendido eléctrico e deixou á poboación varios días sen luz – que era case seguro que, polo menos, o 50% dos que protestaban tiñan o seu diñeiro en accións desa central eléctrica. A contradición agrávase se esa manifestación é contra a guerra podendo ocorrer que gran parte dos manifestantes teñan o seu diñeiro en bancos que invisten en fábricas de armas. O que non é raro, Setem ten un estudo clarificador sobre o investimento dos nosos bancos en armas . O estudo chámase “A banca é a bomba” e pódese ver na súa páxina web.

O anterior fai referencia á opacidade da banca. Como dicía antes, a pregunta de “a que dedican o meu diñeiro?” ou non se fai ou, se se fai, non ten resposta. Temos unha banca que, en ocasións, vende os seus produtos con falsidades, como se demostrou coas “preferentes”, e sen compaixón, pois chegaron a vender incluso abusando do aforro de persoas enfermas (a última noticia é unha vítima con Alzheimer) ou de pensionistas con escasos aforros acumulados durante toda a súa vida laboral. A opacidade converteuse en norma reguladora do comportamento bancario.

Neste sentido Juan Torres pregúntase se “ocorrerían as crises no mundo financeiro se houbese transparencia?…  É evidente que non a hai. Entre outras cousas, porque os bancos dispoñen do poder suficiente como para impor normas contables e fiscais que lles permiten ocultar a situación real dos seus negocios, o que fan para gañar diñeiro e o efecto que todo iso ten nas economías”.

indiferenciaA banca é unha das grandes responsables da crise que vivimos, representa o corazón financeiro da sociedade e facilitou un hiperconsumo apoiado no sobreendebedamento.

Actitude reflectida moi ben na xa coñecida frase de Will Smith: “Moitas persoas gastan diñeiro que non gañaron, para comprar cousas que non queren, para impresionar a persoas que non lles agradan”, ou non coñecen, engado eu. A consecuencia diso foi unha crise que xerou demasiados pobres e os ricos acumularon máis do que tiñan. As restricións, paradoxalmente, incrementan a dor do que non ten e son invisibles para o que ten. Óscar Wilde dicía a finais de 1800 que “recomendar sobriedade ao pobre é grotesco e insultante á vez. É como dicir que coma pouco ao que morre de fame”.

Que pouco avanzamos no sentir colectivo da sociedade, especialmente na limpeza da actividade financeira onde máis que avanzar retrocedemos. As malas prácticas bancarias puxeron en perigo o maior intangible co que contaban algunhas institucións financeiras: a confianza. As Caixas de Aforros, que tiñan esa confianza, fondo de comercio invalorable, perdérono de súpeto, esfumouse de súpeto, acompañado de inmorais comportamentos e de enriquecementos ilícitos dos seus xestores con malgasto incontrolado nos seus investimentos. Esta perda das caixas determinado sector da poboación víveo como unha frustración. “Quitáronme Caja Madrid”, dicíame unha persoa maior nun Instituto de Vallecas (Madrid) onde fun a explicar que é a banca ética, pois os seus aforros depositábaos alí desde que era neno xa que o seu pai abriume unha conta. As institucións que actúan no sector financeiro, concretamente os bancos e, máis especialmente, as caixas distanciáronse da sociedade.

Reforzando esta idea, di A. Touraine que “cando EE.UU., e especialmente o Presidente e o Secretario do Tesouro, interviñeron para evitar a quebra dos bancos, as opinións públicas, estadounidense e europea, non comprenderon como o Estado -capaz de mobilizar tantos miles de millóns de dólares para manter á boia aos bancos ameazados de quebra- podía continuar opóndose aos aumentos, moi limitados, dos salarios e, sobre todo, descoidando ás vítimas da crise, en especial as vítimas da crise inmobiliaria. Pero estas intervencións provocaron unha sobreabundancia de diñeiro en circulación que hoxe día hipoteca o futuro dos países que padeceron as consecuencias da caída do sistema bancario… tales intervencións, nalgúns países europeos, investiron as regras do xogo ás que a opinión pública habituouse. As infraccións, cometidas polos directivos, foron pouco sancionadas e os maiores ‘ladróns’ puideron lavar as súas culpas con condenas lixeiras ou meramente simbólicas e quedaron enterradas nos arcanos do sistema fiscal”. Esquece Touraine que nalgúns sitios de Europa esas sancións, aínda que sexan simbólicas, aínda non chegaron.

A banca ética baséase na transparencia, eixo nuclear que debería dirixir os negocios, especialmente o bancario. Arcadi Oliveres di que “como calquera empresa, os bancos teñen a obrigación pública de ser transparentes no impacto que as súas actividades teñen nas persoas e o medio ambiente… Non hai que esquecer que os bancos son actores crave cun gran peso social… Como cidadáns, xa sexamos clientes ou non, debemos saber que están a facer as entidades financeiras e o impacto que os seus investimentos teñen nas nosas vidas”.

Un eixo importante da acción bancaria tradicional é dedicar o diñeiro a actividades especulativas, afastadas da economía produtiva. Vivimos nun mundo desdobrado, onde o real confúndese co irreal e, demasiadas veces, fainos interpretar o real desde o irreal. Hai xente que vive con amigos de Facebook pero ignora aos seus veciños. A economía entrou neste desdobramento e especializouse en mecanismos especulativos elaborando produtos opacos. Destes dous aspectos fálase cumpridamente no Dossier citado de Economistas sen Fronteiras (1).

[…] (fai clic aquí e poderás ler o artigo completo)

É neste espazo reservado aos actores morais onde se sitúa a banca ética. Non entra nin traballa no esquema onde aterrou o sistema bancario tradicional. Por iso é outra forma de facer banca. Apégase á realidade social, provoca desenvolvemento local e traslada información transparente do que se fai co diñeiro dos aforradores, non camiña polos carreiros da especulación e achega axuda financeira á construción dunha sociedade máis cohesionada e equitativa. Especialmente se, como en Fiare -os socios organízanse en cooperativa- participan nas decisións nucleares da empresa mediante as asembleas e insérense no territorio a través da súa estrutura organizativa, baseada en circunscricións territoriais. Non cae a banca ética no que o poeta latino, Quinto Horacio Fraco, dicía: “Consegue diñeiro ante todo, a virtude virá despois”.


[1] O exposto neste artigo está recolleito e afondado Dossier de Economistas sin Fronteras sobre banca ética.

Fonte: Nueva Tribuna

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: