O valor político das alternativas

Peru Sasia | Presidente de Fiare, membro do Consello de Administración de Banca Popolare Etica

perusasiamayo2013As alternativas non as construímos desde a nosa condición de consumidoras. Construímola agregándonos, cooperando, creando redes de capital social.

E seguimos falando da crise. Acumulando evidencias e sospeitas sobre as causas e os seus responsables, sobre que se debeu facer e non se fixo, sobre que cabe facer hoxe. O terreo de análise, con todo, vai estreitándose aos poucos. Un «achique de espazos» forzado polas malditas medidas de axuste, polas súas consecuencias sobre a sanidade, a educación, as pensións, os dereitos laborais… O debate vai perdendo, aos poucos, perspectiva, amordazado polos que promoven un pensamento instrumental de curto alcance que nos aboca a canellóns sen saída. Vémonos así forzados a desmontar estes relatos neoliberais, buscándolles a trampa a afirmacións como «non hai diñeiro para as pensións, para sanidade ou educación» ou «é de ignorantes negar o valor para o desenvolvemento dos grandes mercados de capital». Pero o esforzo, insisto, fainos perder a perspectiva. Mesmo hai que discutir se fumar nos casinos é o mellor salvavidas contra o paro…

E aínda que algúns poidan consideralo paradoxal, o que nos lembran as propostas de alternativa ao sistema económico actual é precisamente que non podemos deixar de ver as cousas con perspectiva. Lémbrannos, co seu dinamismo e a súa imaxinación, que transformar o sistema económico é moito máis que facer innovación ou promover o ser emprendedor. Moito máis que mecenado ou filantropía. Transformar o sistema económico require reconstruír as dinámicas sociais que se poñen en xogo cando nos relacionamos na esfera económica. Require analizar as relacións que conectan mercados, estados e sociedade civil, adoptando unha perspectiva de natureza eminentemente política. Require transformar os procesos de participación na esfera pública de persoas e organizacións, reclamando novos roles que se nos van negando progresivamente.

As alternativas non as construímos desde a nosa condición de consumidoras. Construímolas agregándonos, cooperando, creando redes densas de capital social. Por iso gústanos atoparnos. Atoparnos e visibilizar que existe un espazo posible para a construción doutro tipo de relacións, tamén na esfera económica. Nesa construción, pomos en evidencia a insuficiencia das análises de curto alcance, das conexións simplonas entre prima de risco e dereitos laborais, entre débeda pública e orzamentos para sanidade ou educación.

Esa é a nosa fortaleza, aínda que algúns agoreiros se empeñen en encerrarnos no cemiterio dos soños imposibles. Aínda que moitos digan que ser tan «alternativos» condénanos a unha constante fraxilidade. Díxose iso moitas veces de moitos movementos sociais nos seus comezos. Tamén dos que loitaron e loitan hoxe polos dereitos das persoas traballadoras ou das mulleres. Pola defensa das persoas excluídas e dos ecosistemas.

As propostas de alternativa incorporan un xene irrenunciablemente político, como propostas para articular un estilo radicalmente diferente de relacións entre os actores sociais que configuran a esfera económica. Son moito máis que ferramentas. Ofrecen moito máis que unha corrección máis ou menos restritiva de determinados malos hábitos do neoliberalismo. Comprométense a moito máis que a fornecer determinados produtos ou servizos. Fan todo isto, por suposto, pero non son estes os elementos esenciais que configuran o seu valor como xermes de transformación.

O que os proxectos de alternativa propoñen son cambios radicais na dimensión relacional, na maneira na que os distintos actores sociais participan do circuíto económico que se articula. Este novo tipo de relacións constrúe a súa natureza e o seu lugar social, influíndo en aspectos tan importantes como a estrutura de propiedade, as dinámicas para a toma de decisións, a estratexia de desenvolvemento ou os mecanismos de información e participación. Aspectos que pon de manifesto unha natureza claramente cooperativa, na que resaltan valores como a participación, a reciprocidade, o mutualismo ou a solidariedade, e unha actividade cultural inseparable da actividade económica propiamente dita.

Sen esta dimensión relacional que se compromete e persegue cambios na esfera pública, as alternativas económicas perden o seu principal valor. Por iso é necesario construílas atendendo a factores tan determinantes como os marcos legais, as lóxicas de poder nas institucións do mercado ou a maneira en que as políticas públicas configuran un determinado tipo de cidadanía. Por iso articúlanse sobre a base dunha cidadanía vigorosa, comprometida coas consecuencias non económicas dos nosos comportamentos económicos. Unha cidadanía que se asocia en proxectos que reclaman a participación de moi diversos actores sociais como organizacións sindicais, universidades, medios de comunicación, administracións públicas e tantas outras formas de sociedade civil organizada. A súa participación (con protagonismo, influencia e responsabilidades) reforza as posibilidades de configurar proxectos de natureza cooperativa en mans de redes densas de capital social, de persoas e organizacións que se comprometen na construción, e non simplemente no consumo, de propostas de alternativa. Esta é a «marca xenética» máis xenuína das alternativas, a que dota a este espazo de lexitimidade e valor social.

bénévoles-Alternatiba-blog-206x300Por iso son extraordinariamente importantes iniciativas como a do próximo 6 de outubro en Baiona. Oportunidades de encontro e mobilización como a que ofrece Alternatiba resultan claves para manter unha motivación radicalmente contracultural. Un espazo para o recoñecemento, o encontro, o debate, a procura de alianzas… E unha oportunidade para visibilizar que as alternativas existen e necesitan da nosa militancia. Unha militancia económica, que hoxe resulta compoñente imprescindible do compromiso político, no sentido máis profundo do termo.

Fonte: Gara.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: